Kan ik de baas spreken? Een winkel die volledig is aangepast aan mensen met een beperking

Op dinsdag 21 april opende Intermarché Anthée de deuren na een grondige vernieuwing. Het is de eerste supermarkt in België die is aangepast aan de noden van mensen met een beperking. “Niet alleen kunnen mensen met een beperking gemakkelijker hun boodschappen bij ons doen, we bieden hen ook een werkplek die is aangepast aan hun noden. Op die manier willen we hen betrekken in de maatschappij en hen terug nuttig laten voelen.” 

Intermarché Anthée is anders dan alle supermarkten in België. Hoewel de winkel gloednieuw is – hij werd 6 jaar geleden overgenomen, maar ondertussen volledig vernieuwd en verhuisd naar een nieuw pand verderop in de straat –, is het hier vooral het sociale verhaal dat het verschil maakt. Uitbater Ronald Leonet, die al sinds 2007 lid is van Intermarché en tot 2019 zijn eerste winkel in Courcelles uitbaatte, heeft zijn vestiging in Anthée namelijk volledig uitgerust volgens de noden van mensen met een beperking. Het idee voor deze winkel haalde hij uit zijn eigen privéleven. Op 20 augustus 2023 sloeg namelijk het noodlot toe: zijn vrouw Aurélie werd tijdens het eten van mosselen op restaurant besmet met een bacterie, waardoor ze in coma belandde. “Mijn vrouw heeft beide benen tot aan de knieën en vier vingers aan haar linkerhand moeten laten amputeren”, vertelt Ronald. Hoewel het accident een zware impact haf op het leven van het koppel, besloten ze om hun hoofden niet te laten hangen. “In zo’n geval kan je twee dingen doen: ofwel huil je elke dag, ofwel zie je je situatie onder ogen, krabbel je weer recht en probeer je er het beste van te maken. Dat laatste hebben wij gedaan. We hebben geprobeerd om iets positiefs te maken van het accident en om onze gebreken om te zetten in sterktes. We zien het als een soort wedergeboorte”, vertelt Ronald.

“Diversiteit is een sterkte”

Dat zie je duidelijk in de nieuwe Intermarché in Anthée. De hele winkel staat in het teken van mensen met een beperking. En dat begint al op de parking, zo tonen Aurélie en Ronald die ons een rondleiding geven. In plaats van enkele parkeerplaatsen voor mensen met een beperking, heb je er hier 9. “En die staan altijd vol”, getuigt hij. “We merken duidelijk dat veel mensen met een beperking hun weg naar onze winkel gevonden hebben. En dat hebben we vooral te danken aan veel mond-tot-mondreclame.”

Bij het binnenkomen van de winkel worden klanten verwelkomd met een hartverwarmende boodschap aan de muur die benadrukt dat Ronald en zijn team “iedereen in de beste omstandigheden willen ontvangen en ze trots zijn dat ze mensen met een beperking hebben geïntegreerd in hun team. Want diversiteit is een sterkte.” Het maakt meteen duidelijk dat iedereen hier welkom is en dat het team van Anthée er alles aan doet om mensen met een beperking zich terug deel van de maatschappij te laten voelen. 

Aangepaste winkelkarren en bredere gangen

Aan de ingang van de winkel werd gedacht aan aangepaste winkelkarren voor mensen met een rolstoel. Die aangepaste winkelkar kan op een eenvoudige manier worden bevestigd op de rolstoel, waardoor mensen met een beperking deze eenvoudig door de winkel kunnen bewegen. “Dat biedt hen meer gemak, maar vooral ook meer zelfstandigheid, zodat ze zelf zonder problemen hun dagelijkse boodschappen kunnen doen”, vult Aurélie aan. 

Bij het binnengaan van de winkel via de fruit en groente-afdeling valt meteen op dat de gangen breder zijn dan in een standaard winkel. Her en der staan ook stoelen zodat klanten die even willen uitrusten dat kunnen doen. “We wilden ook rayons die naar boven en beneden kunnen bewegen, zodat klanten met een beperking gemakkelijker hun producten uit de rekken zouden kunnen nemen. Maar dat was spijtig genoeg te duur”, gaat ze verder. “Al zijn onze standaard meubels al best laag, wat gelukkig een meevaller is.” 

Nieuwste onderdelen van het Intermarché-concept 

Tijdens onze rondleiding door de winkel ontdekken we meteen ook de nieuwste concepten van Intermarché. Zo is er naast de groente- en fruitafdeling een pizzatoog, waar pizza’s ter plaatse worden bereid. “Deze is een beetje atypisch”, verklaart Ronald. “Klanten kunnen de versbereide pizza’s voorverpakt kopen en zoals altijd thuis opwarmen, maar kunnen er nu ook voor kiezen om deze in de winkel te laten opwarmen. Zo krijgen ze de service van een echte pizzeria.”

Naast de pizza’s wordt er ook sushi aangeboden. “Binnenkort willen we starten met een eigen sushibar, waar we ter plaatse bereide sushi zullen aanbieden”, vertelt Aurélie.

Nog in de versafdeling vinden we een pannenkoeken- en olijvenbar, een uitgebreide rotisserie-afdeling met zowel warme als koude bereidingen, en het ‘keuken’-concept waar chefs in het atelier dat zichtbaar is vanuit de winkel bereide maaltijden en visgerechten bereiden. “Binnen de Intermarché-groep ben ik tijdens mijn derde tijd verantwoordelijk voor alles wat met vis, vlees en traiteurbereidingen te maken heeft. Ik help met andere woorden mee om de nieuwste concepten te bedenken, die ik uiteraard ook graag wil doorvoeren in mijn eigen winkel”, vertelt Ronald, die sinds 4 jaar België op internationaal niveau vertegenwoordigd in de raad van bestuur van de agromousquetaires en die ook in de toelatingscommissie (de laatste stap om lid te kunnen worden van Les Mousquetaires, n.v.d.r.) zetelt. “In onze vernieuwde winkel hebben we daarom ook een uitgebreider visassortiment”, gaat hij verder. “Steeds meer mensen weten niet meer hoe ze vis zelf moeten bereiden, dus bieden wij een vis die al klaargemaakt is en die enkel nog opgewarmd dient te worden.”

Lokale producenten worden overal in de winkel naar voren geschoven: van lokale kazen, honing en zuivel over aardappelen, vis en eieren tot bier, wijn en andere dranken. Maar het duidelijkst komt dat lokale aspect tot uiting in de vleesafdeling, waar Ronald voor zijn rundvlees samenwerkt met 3 lokale boerderijen. “Zo goed als 95% van ons rundvlees komt uit Anthée zelf, in een straal van 500 m rond de winkel. Daar gebeurt de productie nog erg ambachtelijk. De koeien worden hier gekweekt, ze grazen op de lokale weides, worden hier geslacht en zijn dus 100% afkomstig uit Anthée”, vertelt hij. “We zijn trots op onze lokale producenten, dus vermelden we hen ook duidelijk in de winkel en op de verpakking.” 

Als we onze tocht verderzetten, passeren we langs de charcuterie-afdeling. “Daar hebben we een venster geïnstalleerd zodat klanten rechtstreeks zicht hebben op ons atelier, waar onze medewerkers het vlees ter plaatse bereiden en verpakken. Dat zorgt voor meer interactie. Bovendien zijn klanten zich zo meer bewust van de versheid en kwaliteit van onze producten”, klinkt het.

Nog een opvallende nieuwigheid: de bier- en wijnkelder. Die zijn beide voorzien van een mooie houtlook voor extra cachet. “In tegenstelling tot onze vorige winkel, hebben we een veel grotere wijnafdeling”, zegt Ronald trots. “Bovendien hebben we ook een kleine koelcel voor de wijnen voorzien. Daar kunnen klanten terecht voor een frisse roséwijn of enkele van onze duurdere, meer premium flessen die veilig zitten opgeborgen achter glas.”  

Verlaagde kassa 

En zo komen we aan het eind van ons winkelparcours, waar we hét paradepaardje van de winkel ontdekken: 3 kassa’s die volledig zijn aangepast aan de noden van mensen met een beperking. “Deze hebben we ontwikkeld met behulp van Rasec, een bedrijf dat gespecialiseerd is in winkelinrichting”, vertelt Ronald. De aangepaste kassa’s zijn 3 cm lager dan een standaard kassa. “Idealiter moest de kassa 6 cm lager zijn voor mensen met een rolstoel, maar omdat we niet wilden dat de kassa te laag zou staan voor onze andere klanten en zij rugpijn zouden krijgen, hebben we de kassa uiteindelijk 3 cm verlaagd. Een gulden middenweg, dus”, legt Andrea Pivas, salesverantwoordelijke van Rasec voor de Benelux, uit, die mee haar schouders zette onder het ontwerp van de kassa’s. “Bij de ontwikkeling van de kassa hebben we overwogen om een kassa te maken die automatisch van hoogte kan veranderen. Maar als er dan ergens een motor kapot is, werkt de kassa volledig niet meer en ben je nog verder van huis.”

De aangepaste kassa is niet alleen lager, maar biedt ook meer plaats aan medewerkers met een rolstoel. Zo bevindt de lade met het geld zich niet voor de medewerker, maar aan zijn rechterkant. “Daardoor kan de medewerker zijn rolstoel dichter bij het kassatoestel schuiven, zodat hij comfortabeler zit”, vervolgt Andrea. “Bovendien is er meer plaats voorzien voor de rolstoel onder de kassa. Zo zijn overbodige kastjes weggewerkt, zodat medewerkers met een rolstoel hun voeten niet stoten of niet komen vast te zitten als ze bewegen.” Ook is de doorgang voor de klanten breder, zodat rolstoelgebruikers gemakkelijker door kunnen. 

Nog nieuw is dat de kassa is uitgerust met een ‘Handivisible’-logo. “Dat logo is gelinkt aan de Handivisible-app, een tool die wordt gebruikt in Frankrijk en nu dus ook bij ons”, vertelt Aurélie. “Mensen met een beperking kunnen zich bij het binnenkomen van de winkel connecteren met die app, dankzij het nummer op hun parkeerkaart voor mensen met een handicap. Als ze bij de kassa aankomen kunnen ze hun aanwezigheid kenbaar maken via de app en krijgen ze de keuze uit 3 ‘prioriteitenkassa’s’: kassa 1, 2 en 6. Eens ze een kassa gekozen hebben, licht het ‘Handivisible’-logo op, waardoor de kassamedewerker weet dat de persoon hulp nodig heeft. De medewerker werkt zijn huidige klant af en geeft daarna voorrang aan de persoon met een beperking.” Mochten er trouwens twee klanten met een beperking tegelijk dezelfde kassa naderen, dan wordt er eerst voorrang gegeven aan de persoon die rechtstaat. “We zijn de eerste supermarkt in België die met deze app en dit soort aangepaste kassa werkt. Daar zijn we enorm trots op”, vertelt Ronald. “Al zou dit eigenlijk overal de norm moeten zijn.”

Een nieuwe kassa op 7 dagen

Het ontwerp van de aangepaste kassa liep niet van een leien dakje. “Hoewel we gespecialiseerd zijn in winkelinrichting, was het voor ons de eerste keer dat we een kassa moesten ontwerpen die is aangepast aan rolstoelgebruikers. Geen sinecure, maar het is ons toch gelukt”, vertelt Andrea. In totaal duurde het hele ontwerp- en productieproces zo’n 10 maanden. “Bovendien werden we geconfronteerd met een serieuze uitdaging”, stelt Andrea. “Tien dagen voor de opening bleek er namelijk een probleem te zijn met de kassa. Dus hebben we een nieuwe kassa moeten ontwerpen op slechts 7 dagen, een echt huzarenstukje, want normaal bouw je een kassa op 2 maanden.” Ronald: “We zijn echt enorm blij dat Rasec ons heeft geholpen met onze aangepaste kassa’s, want geen enkel ander bedrijf stond te springen om dit te doen. De samenwerking met Rasec was bovendien heel intens. Alles moest immers tot op de millimeter juist zijn, zo niet kon de kassa niet gebruikt worden. We waarderen echt enorm hard dat zij alles op alles hebben gezet om dit project te laten slagen, want zonder hen was het niet gelukt.” 

Personeelsgebouw

Tot slot is niet enkel de winkel zelf ingericht volgens de noden van mensen met een beperking. Ook het gebouw voor het personeel werd volledig aangepast. “Alle deuren zijn standaard 93 cm breed en de gangen zijn 1m50 zodat medewerkers met een rolstoel zich gemakkelijk door de gangen kunnen bewegen”, gaat Ronald verder. “Daarnaast hebben we ook een speciale ‘lift’ geïnstalleerd die uitgeeft op onze stockageruimte. Eigenlijk is het geen echte lift, maar een breed platform dat op en neer beweegt. Een standaard lift is namelijk niet breed genoeg voor een rolstoel.” Verder is het personeelsgebouw ook voorzien van een aangepaste badkamer, toiletten én zelfs een aangepaste keuken. “Die is lager en heeft maar weinig kastjes zodat medewerkers hun rolstoel er gemakkelijk kunnen onderschuiven en zo gemakkelijk ’s middags hun lunch kunnen maken”, gaat hij verder. “Voor ons is het belangrijk dat alles zo goed mogelijk is aangepast aan onze medewerkers en dat zij tijdens hun werk hun zorgen kunnen vergeten.” 

“Een aangepaste winkel is niet veel duurder”

In totaal investeerde Ronald zo’n 6 miljoen euro in zijn vernieuwde winkel, die groeide van 700 m2 naar 1.600 m2. “Op zich kostte het niet veel meer om de winkel af te stemmen op de noden van mensen met een beperking, omdat we de winkel van nul af aan hebben opgebouwd. Het kost namelijk niet meer om een deur van 93 cm of een gang van anderhalve meter te laten zetten, andere zaken zoals de speciale lift natuurlijk wel. In totaal gok ik dat het zo’n 60.000 à 100.000 euro meer heeft gekost om deze winkel te laten aanpassen aan de noden van mensen met een beperking. Mochten we een bestaand pand moeten laten aanpassen, dan was dat het dubbele geweest”, aldus Ronald. 

“Ik ben enorm trots op wat we hier hebben neergezet”, verklaart hij. “Ons doel was vooral om voor meer inclusie te zorgen en mensen met een beperking weer in het dagelijkse leven te laten meedraaien. We willen hen niet wegstoppen in een achterkamertje, zoals nog te vaak gebeurt, maar ervoor zorgen dat ze een ‘standaard’ job uitoefenen en zich terug ‘nuttig’ en ‘normaal’ voelen. Hier moeten ze even vergeten dat ze een handicap hebben.” 

Momenteel werken er vier mensen met een beperking in de winkel, waarvan twee een fysieke en twee een mentale beperking hebben. “Op termijn willen we hier zo’n 8 à 10 mensen met een beperking tewerkstellen”, getuigt hij. “Daarnaast is het de bedoeling om dit project verder uit te rollen binnen Intermarché. Momenteel gaat het nog om een test, die trouwens met veel interesse wordt gevolgd door de hele Intermarché-groep, inclusief de hoofdzetel in Frankrijk. Afhankelijk hoe de test verloopt, zullen andere winkels binnen het netwerk worden uitgerust met dit soort kassa’s of met de Handivisible-app. Zelfs al gaat het maar om één aangepaste kassa, dat zou al een mooie stap vooruit zijn.”

Of de uitbater daarnaast nog ambities heeft? “Eerst en vooral wil ik dat deze vestiging goed draait en rendabel is”, besluit Ronald. “Daarnaast wil ik graag nog nieuwe winkels openen. Drie jaar geleden heb ik al mijn expansieplannen opgeborgen door het accident van mijn vrouw. Toen kon ik rekenen op de hulp van mijn petekind dat onze zaak heeft draaiende gehouden. Om hem te bedanken voor zijn hulp, zou ik later graag een winkel voor hem kopen en hem lid van de Intermarché-groep laten worden, zodat hij de winkel kan leiden en op termijn kan overnemen. In de toekomst wil ik dus sowieso één nieuwe winkel, maar het zal afhangen van de opportuniteiten die zich voordoen of dat er nog meer worden.”