Stijn Van Brussel, managing director van Pluxee België & Luxemburg, over de verhoging van de maaltijdcheques en wat die betekent voor werkgevers, werknemers én handelaars.
Waarom was het nu het moment voor een verhoging van maaltijdcheques?
De eerlijke vraag is eigenlijk: waarom heeft het zo lang geduurd? De maximale zichtwaarde van een maaltijdcheque stond al sinds 2016 op 8 euro, terwijl de voedselprijzen met ongeveer 39 procent stegen in dezelfde periode. De koopkracht werd stilletjes uitgehold, zonder dat iemand er iets aan veranderde.
Voor de middenklasse en lagere inkomens zijn maaltijdcheques geen aangenaam extraatje, maar een noodzakelijk deel van het maandbudget. Drie kwart van de gebruikers beschouwt ze als noodzakelijk voor hun maandelijkse uitgaven. Meer dan 9 op 10 gaf aan dat een verhoging noodzakelijk was. Op een bepaald moment wordt zo’n signaal onmogelijk te negeren.
Sterk is ook hoe de maatregel tot stand kwam: via sociaal overleg, gedragen door werkgevers, vakbonden én de overheid. Iedereen zat mee aan tafel en iedereen erkende de noodzaak. Dat geeft de verhoging een legitimiteit die verder gaat dan een politieke beslissing. De verhoging is geen verrassing, maar een logische correctie, het systeem is gekalibreerd op de economische realiteit.
De koopkracht werd stilletjes uitgehold, zonder dat iemand er iets aan veranderde.
Meer dan 70% van de maaltijdcheques belandt in de retail. Wat betekent die verhoging naar 10 euro concreet voor de sector?
Een op de drie handelaars haalt tot 10 procent van zijn omzet uit maaltijdcheques. Dat is een structurele inkomstenstroom. En die stroom versterkt onze lokale economie.
Een hogere chequewaarde vergroot het budget per aankoop en leidt rechtstreeks tot een hogere gemiddelde winkelmand. 80 procent van de cheques wordt binnen de maand besteed: geen uitstelgedrag. Het geld circuleert direct en drijft zo mee onze Belgische economie aan.
Het resultaat is voorspelbare omzet die niet afhangt van promoties of seizoenen. In een sector waar marges onder druk staan, is dat goud waard. En dit alles zonder één euro marketingbudget.
Jullie cijfers tonen dat elke euro aan maaltijdcheques tot 1,80 euro aan consumptie genereert. Hoe kan een cheque van 10 euro meer opleveren dan 10 euro?
Wie aan de kassa staat met cheques, koopt zelden exact voor het beschikbare bedrag. Gemiddeld genereert elke euro ongeveer 1,80 euro aan effectieve consumptie. Met een hogere basiswaarde wordt dat effect sterker.
Daar komt bij dat maaltijdcheques snel worden besteed: 8 op de 10 cheques gaan binnen de maand over de toonbank. Het is een specifiek budget voor voeding, zonder spaarreflex, wat je met het nettoloon wel hebt. Elke cheque die de werknemer ontvangt, zet zich om in omzet voor Belgische handelaars, vaak meer dan de nominale waarde.
Wat maakt maaltijdcheques zo uniek voor handelaars?
Meer dan drie miljoen Belgen hebben maaltijdcheques, en dat budget zoekt zijn weg naar de winkelvloer, automatisch, maand na maand. Handelaars die maaltijdcheques accepteren, hoeven daar niets voor te doen. Geen campagne, geen promotie, geen kortingsactie. Het gaat om meer dan 3,6 miljard euro die automatisch naar de Belgische handelaar stroomt zonder één euro marketing. Dat is een stabiele, structurele inkomstenstroom. En dat volume groeit: het aantal bedrijven dat maaltijdcheques toekent is sinds 2018 meer dan verdubbeld.
Bovendien is het een gesloten systeem. Maaltijdcheques zijn enkel besteedbaar in België. Dat betekent dat dit koopkracht is die niet weglekt naar buitenlandse webshops of grenswinkels. In een tijd waarin e-commerce en grensshopping de lokale handel steeds meer onder druk zetten, is dat geen detail. Zeker als je bedenkt dat meer dan de helft van de Belgische bevolking op minder dan 25 kilometer van de landsgrens woont. Zonder een systeem dat koopkracht verankert, verdwijnt een deel van die bestedingen naar buurlanden.
Veel retailers zijn ook werkgever met veel arbeiders en kassamedewerkers. Zien jullie dat zij de stap naar 10 euro sneller zetten?
Retailers bevinden zich in een unieke positie: tegelijk werkgever én handelaar. Als werkgever opereren ze in een sector waar de ‘war for talent’ voelbaar is en een aantrekkelijk loonpakket echt het verschil maakt. De fiscale logica is bovendien sterk. Neem een werknemer met 20 maaltijdcheques van 10 euro per maand: dat levert hem 178 euro netto op, tegen een kost van 202 euro voor de werkgever. Diezelfde 178 euro netto via loon uitkeren kost de werkgever 440 euro, het dubbele. Maaltijdcheques zijn vrijgesteld van sociale bijdragen en belastingen: de werknemer houdt meer over, de werkgever betaalt minder. Dat is een argument dat in elke loononderhandeling telt.
Als handelaar profiteren ze tegelijk van de hogere bestedingskracht van chequegebruikers in hun winkel. Ze plukken de vruchten langs twee kanten.
3,6 miljard euro die automatisch naar de Belgische winkelvloer stroomt zonder één euro marketing.
Maaltijdcheques bestaan al decennia, waar ziet u dit systeem over vijf jaar staan?
Maaltijdcheques zijn een beleidsinstrument, een initiatief van de regelgever met een bijzondere eigenschap: ze werken voor iedereen tegelijk. De werknemer krijgt keuzevrijheid en koopkracht. De werkgever heeft een fiscaal efficiënt loonelement. De handelaar ziet omzet binnenkomen zonder marketingkost. En de overheid ondersteunt binnenlandse consumptie zonder directe subsidie. Niet veel beleidsinstrumenten kunnen dat zeggen.
Die breedte is ook wat het systeem toekomstbestendig maakt. Bij Pluxee spreken we daarom graag over de “lokale koopkrachtportefeuille”, een geheel van voordelen dat naast de maaltijdcheque ook de eco-, sport-, cultuur- en cadeaucheque omvat. Elk met een eigen bestemming, samen gericht op één doel: koopkracht die lokaal circuleert en lokaal rendeert. En die portefeuille werkt bijzonder goed voor kleinere handelaars: 89 procent van de ecocheques komt terecht bij gespecialiseerde winkels en KMO’s, niet bij supermarkten. Bij de maaltijdcheque stellen we een omgekeerde dynamiek vast.
De evolutie is trouwens nog niet voorbij. Het regeerakkoord van de regering-De Wever heeft de ambitie uitgesproken om de maximale waarde in twee stappen te verhogen. De eerste stap naar 10 euro is een feit. De intentie om in een tweede fase naar 12 euro te gaan, is opgenomen in het regeerakkoord, maar de concrete timing en wetgevende uitvoering moeten nog worden bevestigd.
De kern blijft: specifieke koopkracht voor onze werknemers die rechtstreeks in de Belgische economie circuleert. Dat is ook waar Pluxee voor staat: met meer dan 250 medewerkers in België, vanuit Brussel, werken wij elke dag aan een systeem dat waarde creëert voor werknemers, werkgevers en handelaars tegelijk. Die lokale verankering is geen toeval, het is een bewuste keuze.