Ons gedacht: Wees geen Charlie: koop ‘m!

Charlie

Twee onverwachte telefoontjes dit weekend. Het eerste kwam van een collega van de redactie, die zich afvroeg waarom er op onze website nog geen "Je suis Charlie"- banner prijkte. "Iedereen heeft het gedaan. Als wij niet volgen gaat dat de indruk geven dat we onverschillig zijn. We kunnen niet gewoon niets doen, niets zeggen." Dat is ongetwijfeld waar. En we hebben er dan ook meteen aan gedacht toen de slogan "Je suis Charlie" overal opdook op het net en op de sociale media.

 

Algauw voelden we ons daar echter ongemakkelijk bij. Het is uiteraard fantastisch dat de emotie zich meteen over de planeet verspreid heeft en dat de mensheid opkomt voor de vrijheid van meningsuiting, maar het logo dat spontaan ontwikkeld werd door een geëngageerde ontwerper werd al snel door een aantal mensen gebruikt op een manier die ons enigszins doet twijfelen aan hun oprechtheid. Wordt de slogan wel altijd gehanteerd uit emotie of oprechte boosheid? Of gebeurt dit ook uit conformisme of berekening? Die vraag stelden we ons nadat we de actie van 3 Suisses zagen. Het postorderbedrijf heeft namelijk onlangs een merchandisingcampagne opgezet à la Coca-Cola, door artikels te personaliseren met voornamen. Zo kon je bijvoorbeeld een mok bestellen met daarop "Je (3)Suis(ses) Christophe". Op zich vonden we dat al tamelijk gewrongen. Toen "Je suis Charlie" op enkele uren tijd het wereldwijde antwoord werd tegen intolerantie, kreeg 3 Suisses het enigszins onkiese idee om hun marketinggimmick om te buigen naar "Je (3)Suis(ses) Charlie”. We zijn ervan overtuigd dat dit niet slecht bedoeld was, en het merk heeft sindsdien ook al een stap terug gezet. Maar het initiatief kan op zijn minst onhandig genoemd worden.

 

 

Het tweede telefoontje kwam van een vooraanstaand Franstalig radiostation, dat me vroeg of ik me als retailspecialist kon uitspreken over de commercialisering die nu al aan de gang is van het op korte tijd wereldvermaarde "Je suis Charlie". Een vraag die ik meteen afwimpelde. Ik schrijf over handelaars, niet over lijkenpikkers. Ik had geen zin om veel duiding te geven, ik was gewoon kwaad. Je vindt allerlei soorten zaken op sociale media: hele goeie, maar ook hele slechte. Internationale solidariteit, maar ook fatwa's. De veroordeling van geweld, maar ook het voyeuristische etaleren ervan. En snel daarna, meteen zelfs, het meest obscene commerciële opportunisme. Nog voor de slachtoffers zijn begraven kun je al op tal van webshops pennen, tassen en T-shirts met het opschrift "Je suis Charlie" kopen. We moeten uiteraard niet al deze initiatieven over dezelfde kam scheren. Als 'Reporters zonder Grenzen' verklaart dat de opbrengst van de verkoop aan Charlie Hebdo zal gestort worden, geloven we ze uiteraard grif. Toch blijft het een ongelukkig initiatief, dat volledig in strijd is met de boodschap van het magazine. Het A4-bordje, ineengeknutseld door een meevoelende burger, oké. De kit van de perfecte verontwaardigde manifestant, samengesteld en verstuurd binnen de 24 uur, de hemel beware ons.    

 

 

Laat ons van "Je suis Charlie" alsjeblief geen merk maken, geen nieuwe 'must have' textielhype! Wilt u uw verontwaardiging in small, medium, large of extra large? Op deze site, bestemd voor de mass retail, een sector waar de redactie van het weekblad geen enkele sympathie voor had, zult u dus de vermaarde banner niet vinden. Er is alleen maar die immense droefenis om het verlies van het ongelooflijke talent van deze tedere beeldenstormers. Talent dat je kunt meten aan het eerbetoon van hun confraters, die maar moeilijk verder komen dan een gulle symboliek en niet ontsnappen aan fletse clichés: gebroken potloden, potloden die eruitzien als kalasjnikovs of als de Twin Towers, potloden die bloeden… Heel wat potloden en metaforen, maar niet echt de bijtende satire die de virtuoze tekenaars van Charlie Hebdo bedacht zouden hebben.

 

Cabu, Charb, Wolinski, Honoré, Tignous, de econoom Bernard Maris en al die andere vrije geesten zouden gespuwd hebben op de commerciële uitwassen die actief burgerschap reduceren tot conformistische eenheidsworst. Ze zouden gewalgd hebben van het plechtige eerbetoon en de officiële ceremonies, en een gezond wantrouwen hebben gekoesterd tegen elke vorm van het grote gelijk. Iedereen Charlie? Oké dan. Maar het is nu tijd om die slogan, die aanleiding geeft tot zoveel misverstanden, definitief op te bergen. Laat ons vanaf woensdag 14 januari dus ophouden ons te identificeren met Charlie Hebdo. Laat ons het tijdschrift gewoon kopen. Niet als T-shirt of als sporttas, maar gewoon, the real thing. En nu zowat iedereen ter wereld zich openlijk solidair heeft verklaard met het principe, mogen we hopen dat er, ondanks het wegvallen van de toppers, ook in de toekomst nog plaats zal blijven voor het blad met de subversieve humor dat keihard tegen de schenen stampt van alles en iedereen. En daar vinden we dan uiteindelijk toch een link tussen onze sector en de tragische actualiteit: wie de vrijbuiters van Charlie Hebdo echt wil steunen, kan woensdag gewoon naar de winkel om hem in huis te halen.

 

De cartoon van Martin Veyron was één van de meest inspirerende huldes aan Charlie Hebdo:

 

 

Christophe Sancy

Hoofdredacteur

 

 

Auteur: 

Christophe Sancy