Fairtrade ten prooi aan de crisis?

De economische crisis spaart niemand, zelfs niet de markt voor fairtrade producten, die toch een decennium lang een uitbundige groei kende. Het is zelfs zó dat de spelers nu vaak gedwongen zijn zich aan te passen, ja zelfs hun strategieën moeten wijzigen. Met jaarlijkse groeicijfers die gemiddeld boven de 20% lagen, heeft de markt voor fairtrade producten zich aanzienlijk ontwikkeld. Zo zijn bijvoorbeeld de producten van het Fairtrade Max Havelaar-label tussen 2006 en 2007 met 47% gestegen.

Uiteenlopende filosofieën
De komst van nieuwe spelers zou ertoe hebben bijgedragen dat het verschil tussen de visie die aanvankelijk werd omarmd en de meer commerciële benadering groter is geworden. Een benadering die bepleit wordt door Max Havelaar. “Wat de toekomst van de eerlijke handel betreft houden wij hoop. Want ondanks de toenemende druk op de prijzen tonen consumenten en ondernemers steeds meer belangstelling voor een duurzame benadering. Wij moeten dus met de ondernemingen samenwerken aan de volgende vraag: Wat gaan we in de komende drie jaar samen tot stand brengen? Daarna kunnen we beginnen samen te werken aan de opzet van een duurzame bevoorradingsketen. Zo heeft Delhaize vorig jaar bijvoorbeeld 24 nieuwe producten uit de eerlijke handel onder eigen merk gelanceerd. Het ijsgamma Ben & Jerry is ook druk bezig om te schakelen. De producten worden goed ontvangen en wij krijgen positieve signalen”, aldus Lily Deforce, General Manager bij Max Havelaar.

De profielen van deze groep worden steeds talrijker en gevarieerdere profielen en hier kwam de crisisperiode die in 2008 begon nog bovenop. De grote spelers als Max Havelaar (+10% in België) werden minder getroffen dan andere. Het beroemde label profiteert van de strategie van hun benadering van de supermarkten, die zelf het grootste profijt hebben van de reputatie van het label. Eric Dewaele, coördinator van de Belgische federatie voor eerlijke handel (FBTF) verklaart: “Een aantal van onze leden ondervindt problemen door de crisis, terwijl in werkelijkheid de verkoop van fairtrade producten in de grootdistributie tegelijkertijd toeneemt. Wij moeten hier aandacht voor hebben, want als de eerlijke handel zich uiteindelijk beperkt tot de verkopen die door de supermarkten worden gegenereerd, lopen we het risico af te dwalen van de oorspronkelijke doelstellingen van de eerlijke handel. (...) De leveranciers van de supermarkten moeten ervoor waken hun onafhankelijkheid te behouden.”

Toch is het volgens Max Havelaar belangrijk om de weg van de supermarkten en de merken verder te vervolgen. “De grootste uitdaging waarmee wij tegenwoordig worden geconfronteerd hangt samen met de spanning tussen het groeiende aanbod uit de zuidelijke landen en de afnemende vraag op onze markten” Wij hebben te maken met een toenemend aantal landbouworganisaties die zich bij ons merk willen aansluiten en wij willen aan hun verwachtingen voldoen. Het is dus belangrijk dat de producten uit de eerlijke handel hun weg naar de consument via de aangewezen kanalen vinden, zoals de supermarkten of via de grote merken. De landbouwers uit het zuiden hebben afzetbehoeften en wij spelen daarbij de rol van facilitator. Daarenboven blijven onze normen gelijk, ongeacht het product, of het nu een privé-label of merkproduct is.

De eerlijke handel op weg naar een scheuring?
Niet alleen de economische crisis, maar ook de verschillende visies op de ontwikkeling en de talrijke benaderingen van eerlijke handel zouden binnen de sector zorgen voor een bron van spanningen. Fair Trade USA is onlangs uit de belangrijkste wereldfederatie voor fairtrade Fairtrade International gestapt om zijn eigen initiatief te lanceren. In Latijns-Amerika hebben kleine producenten hun eigen certificering opgezet in reactie op feit dat het Fairtrade Max Havelaar-label werd opengesteld voor de grote plantages. En dichterbij heeft Tout l’Or du Monde, een boetiekcafé in het centrum van Brussel, in maart 2012 zijn deuren moeten sluiten.

Maar niet iedereen is het eens over het feit dat de economische crisis slechts onheil heeft gebracht voor fairtrade producten. Bepaalde professionals uit de Belgische fairtrade branche beamen dat de crisis hun werkzaamheden weliswaar heeft bemoeilijkt, maar verklaren dat deze ook de grenzen van het traditionele economische systeem in het licht heeft gesteld en een verschuiving teweeg heeft gebracht naar een grotere sympathie voor de sociale en solidaire economie. Deze bewustwording zou nieuwe perspectieven kunnen bieden aan de eerlijke handel.

Auteur: 

Gondola Magazine