Interviews

“De overheid moet ingrijpen”

  • Retail

Niet alleen doet het mineraalwater het niet zo goed door de economische crisis, de watermaatschappijen hebben bovendien ook nog eens dit eigenste ogenblik uitgekozen om zich op een opportunistische manier te positioneren als concurrent van het bronwater in flessen. Wat je noemt een storm in een glas water! In het kader van het dossier dat we brengen over het segment, vroegen we de mening van Marc du Bois. De voorzitter van de VWIF (Vereniging van de Industrie van Waters en Frisdranken), tevens gedelegeerd bestuurder van Spadel, nam geen blad voor de mond.

“We hebben vandaag te maken met een belangrijke daling van de vraag”, valt Marc du Bois meteen met de deur in huis. “Een en ander heeft natuurlijk te maken met de economische crisis, maar in onze sector heerst er ook nog eens een consumptiecrisis wat betreft plat mineraalwater. De andere segmenten zoals spuitwater en softdrinks zijn stabiel of gaan er zelfs op vooruit. De sector had deze situatie totaal niet verwacht. Ze gaat immers in tegen de algemene trend van de laatste jaren tijdens dewelke plat water steeds meer aan populariteit won op de Europese markten. Daar speelden verschillende factoren een rol in: door het promoten van een gezond leven, een evenwichtige voeding en natuurlijke producten, nam de vraag ernaar steeds toe. Tot een van de watermaatschappijen begon met een zeer opportunistische en agressieve, om niet te zeggen borderlinecampagne met een tweeslachtig discours. Uit respect voor de consument wil ik niet in een welles-nietesspelletje belanden, maar ik vraag wel respect voor ons beroep, dat totaal verschillend is van dat van de verdelers van kraantjeswater. Net als zij hebben ook wij onze rechten.”

Vivaqua gooit roet in het drinken

We keren even terug naar 24 maart wanneer Vivaqua (de vroeger Brusselse watermaatschappij) in haar lokalen een ontmoeting organiseert met de pers om het door haar verdeelde water te valoriseren. Wie de tekst van de uitnodiging las wist al meteen hoe laat het was: “In deze periode van economische crisis en van respect voor het milieu is het een goed idee om kraantjeswater te drinken. Dit natuurlijke gebaar is goed voor de gezondheid. Kraantjeswater moet immers aan zeer strikte normen beantwoorden: het is het meest gecontroleerde product van de hele voedselketen. Andere argumenten die naar voor werden gebracht waren dat het water dat uit de kraan komt zo’n tweehonderd keer goedkoper zou zijn dan flessenwater en bovendien veel milieuvriendelijker, omdat er geen plastic voor moet vervaardigd worden en omdat het ook niet getransporteerd moet worden. Christiane Franck, directeur van Vivaqua, kwam bovendien nog eens op de proppen met een argument van sociale aard: “Het zijn de kansarmen, en dan vooral de migranten, die kraantjeswater het meest wantrouwen, omdat dit water in hun thuislanden vaak van slechte kwaliteit is.”

Het was dan ook niet echt verassend te noemen dat de voorzitter van de VWIF hierop wou reageren: “De VWIF heeft altijd geprobeerd om geen oorlog te ontketenen tussen mineraalwaters en kraantjeswater, twee verschillende soorten water die complementair met elkaar zijn. Als dit de houding is van de watermaatschappijen zullen we echter niet langer aarzelen om ook onze eigen argumenten uiteen te zetten. De toegang tot zuiver en natuurlijk mineraalwater is even belangrijk als het inademen van zuivere lucht! Het is trouwens meer dan tijd om het werk van de mineraalwaterbrouwers in België eens in de verf zetten. Dankzij hen hebben we fantastische, unieke bodemreservoirs in België.”

Catastrofale effecten

Los van de ‘technische’ kwaliteitsaspecten van het kraantjeswater en de controle die daarover wordt uitgeoefend, zijn de beide types water volgens Marc du Bois totaal verschillend. Volgens hem is de huidige polemiek totaal absurd. “Uiteindelijk is het heel eenvoudig. Elk individu moet dagelijks anderhalve liter water drinken, onder eender welke vorm of van eender welke afkomst: mineraal- of kraantjeswater, koffie, softdrinks, soep, het doet er niet toe, het is gewoon een fysieke behoefte. Tegelijkertijd gebruikt elke Belg per dag zo’n 110 liter stromend water, terwijl hij op een heel jaar tijd maar zo’n 130 liter mineraalwater consumeert! En daarmee komt de kat natuurlijk op de koord. Als het water morgen volledig uit de rekken zou verdwijnen, zoals de intercommunales blijkbaar zouden willen, zou het dagelijkse volume dat ze aan haar gebruikers slijt, met amper dertig centiliter stijgen. Het is met andere woorden niet daarmee dat ze hun problemen gaan oplossen, zijnde de ook bij hen merkbare voortdurende daling van het verbruik van stromend water. Ondertussen denkt de consument namelijk na en springt hij zorgvuldiger om met zijn waterverbruik. De spoelbak van het toilet die toelaat een kleiner volume water door te spoelen, een regenton in de tuin… Bovendien is het netwerk in een zodanig slechte toestand dat er heel wat lekken zijn. Het volume tussen het water dat wordt opgepompt en het water dat wordt gefactureerd is ronduit hallucinant!” Eens terug op de redactie, besloten we deze verbluffende uitspraak van de voorzitter van de VWIF meteen na te trekken. En inderdaad: de cijfers die Aquawal in 2007 publiceerde geven (onder de zeer discrete titel van ‘niet-geregistreerd volume’) aan dat er een verlies is van 26%. Anders gezegd: vooraleer zichzelf op de borst te slaan als ecologisch en economisch alternatief voor flessenwater, zouden de watermaatschappijen beter een einde maken aan deze reusachtige verspilling, een onderneming die vast en zeker bijzonder hoge kosten met zich mee zou brengen.

Ondertussen heeft deze onverwachte concurrentie toch wel desastreuze gevolgen voor de markt van het platte mineraalwater: tijdens de maanden januari en februari 2009 werd er elf miljoen liter minder flessenwater verbruikt! Deze daling is vooral spectaculair in bepaalde segmenten, zoals het tweeliterformaat van de hard discounters. De hele keten heeft eronder te lijden, van producent tot verbruiker. Ook voor de overheid betekent het een gat in de kas, dat Marc du Bois inschat op zo’n twee miljoen euro aan belastinggeld, verdeeld tussen de federale staat en de lokale overheden. “Jammer genoeg zal deze situatie ook gevolgen hebben op sociaal gebied”, met andere woorden: er zullen banen sneuvelen…

Kafka’s comeback

Alsof dit allemaal nog niet genoeg was, heeft de Belgische markt ook nog eens te lijden door de bijdrage op de verpakking, die onterecht nog steeds ‘ecotaks’ wordt genoemd, een taks die volgens Fedis leidt tot 10% minder inkomsten. Heel wat Belgen shoppen daardoor immers net over de grens. “Het is echt Kafkaiaans” weet Marc du Bois te vertellen. “Het verschil in prijs tussen twee sixpacks van hetzelfde merk loopt op tot 1,5 euro als je over de grens winkelt. Als je rekening houdt met alle bestaande belastingen bestaat 25% van de prijs van het water, en 35% van die van de limonades uit taksen!” De bijdrage op de verpakking bedraagt 9,86 euro per hectoliter, maar is zelf onderworpen aan de btw. In totaal worden er op deze manier zo’n 340 miljoen euro per jaar aan belastinginkomsten opgehaald door de staat, die ze gebruikt om… het gat van de sociale zekerheid te dichten! Het ziet er dus niet naar uit dat er snel een eind zal komen aan deze situatie. “De federatie heeft alles in het werk gesteld om de politieke wereld hiervan te overtuigen. Het gevolg was dat er nu ook betaald moet worden voor glas waar geen leeggoed wordt op aangerekend. We kunnen nochtans bewijzen dat ‘one way’-glas niet milieuonvriendelijker is dan glas dat gespoeld wordt. Het is jammer te moeten constateren dat in België de toegevoegde waarde wordt afgekalfd!”

De voorzitter van de VWIF is in ieder geval niet van plan zich te laten doodconcurreren door de watermaatschappijen. “Op zeker ogenblik zal de overheid toch moeten ingrijpen.” Anders is het niet uit te sluiten dat de toestand escaleert zoals in Frankrijk is gebeurd, waar de verschillende sectoriële organisaties (er zijn er drie in totaal: een voor het mineraal water, een voor het bronwater en een voor de softdrinks) met getrokken messen tegenover de watermaatschappijen staan. Beide partijen bestrijden er elkaar met communicatiecampagnes die af en toe grondig uit de hand lopen. “En die spanning gaat nog groter worden”, getuigt Marc du Bois, die wat dat betreft goed ingelicht is. Zijn firma is immers eigenaar van een Frans mineraalwater, Wattwiller. Kunnen we onze markt een dergelijke polemiek niet besparen?

interview door Christophe Sancy
Sleutel woorden
  • Marc du Bois,Storm,Vivaque,Spadel,FIEB