De kaart of cash?

Betalen aan de kassa met de bankkaart is de gewoonste zaak van de wereld, zo lijkt het. Maar er zijn debetkaarten en kredietkaarten. En dan is er nog altijd cash. Wat zijn de voor- en nadelen van de verschillende betaalsystemen? En wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen?

Betaalsystemen stonden afgelopen weken in het nieuws. Bancontact / Mister Cash maakte bekend dat Proton, de in de jaren negentig gelanceerde elektronische geldbuidel, eind 2014 van de markt zal verdwijnen. En tegelijkertijd startte een campagne om ook kleine bedragen in de winkel voortaan met de debetkaart (Bancontact / Mister Cash of Maestro) te voldoen onder het motto ‘Betalen? Met de kaart uiteraard’.

De keuze is natuurlijk aan de consument, maar de handelaar kan de keuze enigszins sturen. Het komt er voor hem op aan de klant alle alternatieven te bieden: cash, debetkaarten of kredietkaarten. Afgaande op de eigen ervaring bij winkelbezoeken lijkt de Belg gewonnen voor elektronisch betaalverkeer. In de jaren zeventig kwamen de eerste bankkaarten al op de markt om geld ‘uit de muur’ te halen en om mee te betalen: Bancontact en Mister Cash (later gefuseerd). En begin jaren tachtig was er al een reclamecampagne om betalen met de kaart te promoten (‘biep-biep-biep-biep betaald/bip-bip-bip-bip payé’). Je zou dus mogen verwachten dat die betaalwijze ingeburgerd is. Niets is minder waar. “Volgens onze informatie gebeurt 70% van de betalingen nog met cash. Een groot deel daarvan zijn betalingen tussen consumenten onderling tussen,” zegt Kris De Ryck, ceo Bancontact / Mister Cash Company. “De realiteit is dat er nog veel kleine cash-transacties zijn. Er is dus nog veel potentieel. Om die reden proberen we de consument en de handelaar te overtuigen om ook kleine bedragen met de kaart te betalen en dat lukt steeds beter."

Bij de start van de campagne ‘Betalen? Met de kaart uiteraard’ (een initiatief van Comeos, Unizo, UCM en Febelfin) gaf men cijfers over het betaalgedrag van de gemiddelde Belg. Die voert op jaarbasis 63 betalingen uit met de debetkaart. “De inwoners uit het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Frankrijk en Zweden doen het merkelijk beter: zij voeren per debetkaart respectievelijk gemiddeld 78, 90, 104 en 169 betalingen uit. Dit toont aan dat, ondanks het feit dat kaartbetalingen jaar na jaar toenemen, er nog steeds handelaars en consumenten zijn in België die hier niet of onvoldoende mee vertrouwd zijn. Daar wil deze sensibiliseringscampagne iets aan veranderen,” aldus de initiatiefnemers.

Kleine aankopen

De groei van betalen met de kaart moet vooral van de kleine aankopen komen. Daar was Proton ook voor opgericht, maar dat systeem heeft meer dan tien jaar geleden zijn piek gekend met 120.000.000 transacties. “Stilaan is dat afgekalfd,” zegt De Ryck. “De Belg betaalt toch liever met Bancontact / Mister Cash dan met Proton. Vorig jaar waren er 135 miljoen kleine betalingen (

Vooral bij kleinere winkels hangen er nu nog vaak papiertjes aan de kassa met de mededeling dat er onder 5 euro geen Bancontact aanvaard wordt of dat er onder een bepaald bedrag voor het gebruik van Bancontact een extra bedrag wordt gevraagd. Voor de kleinere bedragen waren voor hen de transactie-kosten van Bancontact immers te hoog en daardoor moesten ze marge opgeven. Wàren, want Bancontact en systeempartner Atos Worldline hebben dit jaar de tarieven voor kleine bedragen aangepast. Dat doet men met een campagne naar de kleinhandel. ‘Kleine som? Kaart welkom’ is het thema ervan.

Hoe je het ook draait of keert: aan het betaalgemak van de consument hangt voor de winkelier een prijskaartje. De kosten ervan zijn niet alleen door de actie van Bancontact / Mister Cash verlaagt. Bancontact heeft concurrentie gekregen van Maestro (MasterCard) op het vlak van elektronische betalingen. Het Maestro- en het Bancontact-logo staan op alle bankkaarten in ons land. Maestro is het internationale elektronisch betaalsysteem. Daarmee kan een Belg in het buitenland met de kaart betalen en kunnen ook buitenlanders in ons land hun aankopen elektronisch regelen. In principe kan een handelaar in ons land kiezen voor een van de systemen, maar omdat iedereen de twee functies op een bankkaart heeft, gebeurt dat in de praktijk niet. Overigens heeft Bancontact / Mister Cash besloten zich ook aan die internationale standaard aan te passen zodat met BC in het buitenland elektronisch betaald kan worden.

Open markt

Uiteindelijk hangt veel af van de bankinstelling die de kaart uitgeeft. “Die bepaalt wat er op de kaart komt op basis van wat de klant wenst,” zegt De Ryck. “Het is een open markt.” Op die markt acteren ook nog eens de kredietkaartmaatschappijen waarvan Visa en MasterCard de meest gebruikte zijn. In feite zijn dat kaarten met uitgestelde betaling (op het einde van de maand). In landen als Groot-Brittannië en Frankrijk geven de klanten de kredietkaarten veel gemakkelijker af aan de kassa van supermarkten dan in ons land. Steven Van Sweevelt (van MasterCard) zegt dat het aantal kredietkaartbetalingen op 10% zit van dat van de debetkaarten. “Een kredietkaart gebruiken de mensen meer voor hogere bedragen,” aldus Van Sweevelt. Belgen gebruiken kredietkaarten ook veel voor reizen en voor horeca-uitgaven. De handelaar krijgt van de kredietkaartuitgevers direct zijn geld, maar daar gaat wel een commissie af.

Met zoveel betaalsystemen lijkt het voor de handelaar moeilijker te worden. Het gaat trouwens niet alleen om het ‘gewone’ betalen maar ook om betalingen met elektronische maaltijdcheques. Maar alle transacties gebeuren tegenwoordig op dezelfde terminal. De winkeliers hoeven dus niet meerdere terminals bij de kassa te hebben.

Maar het voordeel van elektronisch betalen in plaats van cash is voor de handelaren groot: het is veilig, er is minder baar geld in de kassa en de consument is minder beperkt (wie alleen 100 euro in cash bij heeft, kan niet meer uitgeven dan dat bedrag). Elk elektronisch systeem heeft echter een kostprijs. Cash niet - tenminste dat lijkt zo. Cash is duurder dan elektronische betaalsystemen zegt Steven Van Sweevelt. “Je moet het naar de bank brengen en de banken rekenen daar ook kosten voor aan. Als je echt alle kosten in rekening brengt, dan gaat het ver: dat gaat van het drukken van bankbiljetten tot de politie-escortes voor het vervoer van cashgeld. Dan zie je dat iedereen wint met het betalen per kaart.”

Cash.

Cash zal echter niet verdwijnen en zal nog altijd in de kassa’s van de winkeliers terecht komen. Een bedrijf als YourCash biedt met ‘YourCash’-atm’s die niet gekoppeld zijn aan een bank een manier om geld te besparen voor de handling van cash. Het gaat om wat Ewan Ogilvie (director sales & services YourCash) noemt een ‘cash recirculation proces’. De geldautomaten staan in supermarkten of winkelcentra en de consument kan daar cash geld opvragen. Dat geld is er ‘s ochtends door de aangesloten winkelier ingestoken en komt uit zijn kassa. “De handling van cash kan voor de winkelier duur zijn. In plaats van het naar de bank te brengen, kan hij het in de geldautomaat steken en zo kosten besparen,” zegt Ogilvie. YourCash houdt bij hoeveel cash de winkelier in de automaat steekt, en wat eruit gaat, wordt op de rekening van de supermarkt bijgeschreven. En vaak wordt dat geld ter plaatse weer uitgegeven. “Onderzoek in de UK wijst uit dat 65% van de mensen dat geld weer in die winkel spenderen,” aldus Ogilvie. YourCash werkt met een transmissie-GPRS-systeem dat onafhankelijk is van het Atos-systeem. Mocht het Atos-systeem uitvallen (en er dus geen elektronische betalingen kunnen plaatsvinden), dan is YourCash een alternatief om af te rekenen.

YourCash is sterk in de UK en in Nederland. In september vorig jaar is men ook actief geworden in ons land. Men deed een pilootproject met Intermarché in 17 vestigingen en werkt nu aan een uitbreiding bij die keten en ook bij AD Delhaize’s en Alvo’s. YourCash heeft nu zo’n 70 geldautomaten in de markt. Men mikt op 200 in de komende twee jaar en men ziet potentieel voor 500 à 600 automaten. YourCash plaatst ze vooral in winkelcentra die ver van bankkantoren gelegen zijn. Ewan Ogilvie: “We hebben onderzoek gedaan in België. Er zijn veel geldautomaten, maar die staan heel dicht bij elkaar in of aan bankkantoren. Maar buiten de stadscentra of in kleinere gemeenten zijn er niet noodzakelijk geldautomaten. Daar zit onze markt.”

Auteur: 

Gondola Magazine